De bel van de Statendam

Sinds 1898 heeft de Holland America Lijn , onder andere, een schip in de vaart , onder de naam: Statendam.  Het derde schip onder deze naam werd in 1929 in de vaart genomen. Eind 1939 kwam dit schip in Rotterdam aan, vanuit New York. Een geplande reis op 29 december 1939 ging niet door, het schip werd aan de Wilhelminakade opgelegd, begin mei 1940 lag het schip nog steeds aan de Wilhelminakade.

Tijdens de Duitse inval in mei 1940 werd het schip door de Duitsers in bezit genomen, op het achterdek werden mitrailleurs opgesteld. Er ontstond een heftig vuurgevecht met Nederlandse mariniers , die de maasbruggen met hand en tand verdedigden. Tijdens dit heftige gevecht is brand uitgebroken , deze brand heeft dagen gewoed, de schade aan het schip was enorm.

Na dat het vuur was gedoofd, bleek de schade veel te groot om nog aan reparatie te denken, sloop was de enige optie. In Hendrik Ido Ambacht vond dit schip haar einde, het werd tot schroot verwerkt. Bruikbare zaken werden wel verkocht , zoals hout , serviesgoed , meubilair en vele andere zaken. De bel , die op het achterdek hing , tijdens de gevechten, werd ook verkocht, om bij een bedrijf dienst te doen. De twee gaten die door Nederlands kogels waren ontstaan, werden door dit bedrijf gerepareerd, de plaats van de reparatie is nog duidelijk op de bel te zien.

Nu is deze bel voor het publiek zichtbaar ,samen met vele authentieke stukken in ons museum , als tastbaar verleden.


Logboek

Iedere vlieger is in het bezit van een logboek, waarin hij alles over uitgevoerde vluchten vastlegt.
Dat is altijd de luchthaven van vertrek en aankomst, maar ook het type vliegtuig en de registratie van
dat vliegtuig.
Vanzelfsprekend ook de datum van de uitgevoerde vlucht en de tijden van vertrek en aankomst.
Over de missie van de vlucht, worden vaak ook in de daarvoor bestemde kolom gegevens
opgenomen.
Ons museumteam is daarom op zoek gegaan naar een logboek van een Duitse “Luftwaffe” vlieger die
deel heeft genomen aan het bombardement van Rotterdam.
Dat “Flugbuch” hebben we gevonden , het is nu deel van de museumcollectie.
Heel bijzonder is het om te zien waar zij zijn vetrokken, dat was het vliegveld van Quackenbruck in de
omgeving van Bremen.
De vlucht duurde 2 uur en 17 minuten, uit en thuis, er wordt gesproken over Engelse stellingen in
Rotterdam, blijkbaar werd de grote weerstand toegeschreven aan Engelsen.
Heel bijzonder is wel dat op dezelfde dag ( 14 mei 1940), vijf uur later, nogmaals is gestart met als
doel een bombardement van Rotterdam.
In de kolom voor missie’s is nu opgenomen “Kein Bo Wurf”, er werd niet gebombardeerd!
De vluchtduur was nu ook korter, namelijk , 2 uur en 7 minuten, hetgeen betekent dat 5 minuten
voordat Rotterdam werd bereikt , men is teruggekeerd naar Quackenbruck.
Mogelijk is de terugkeer ingezet omdat de capitulatie werd aangekondigd door Generaal Winkelman.
De beslissing om te capituleren is namelijk al op 14 mei 1940 genomen, na het bombardement.
De formele kant van de zaak werd in Rijsoord afgehandeld in het gebouw waar ons museum nu is
gevestigd.
Het unieke logboek is veilig in onze archieven opgenomen , een kopie ligt zichtbaar in de expositie,
tezamen met een foto van de vlieger.

Logboek Duitse Vlieger Teuscher
Zie datum 14 mei 1940 bombardement op Rotterdam

Boekpresentatie

Zaterdag 13 augustus heeft in de museumschool de presentatie plaatsgevonden van Antonia Los haar laatste boek . Antonia Los is de schrijfster van verschillende familiegeschiedenissen uit en rondom Rijsoord. Deze keer heeft zij haar boek “Baaltje” gepresenteerd. Een familie geschiedenis van de familie van Nes. Dit boek geeft een beeld van de diverse boeren- en vlasserijfamilies. De boekpresentatie was erg goed bezocht. Voor wie geïnteresseerd is in familiegeschiedenissen is dit boek een aanrader.


Stand van zaken Museumschool

Op Facebook circuleren allerlei berichten over een mogelijke sluiting van het museum. Als het aan ons (directie, rondleider en andere medewerkers) ligt, gaat dit niet gebeuren.

Het museum is dus gewoon open. Kijk op www.museumschool.nl voor openingstijden en andere informatie. U bent van harte welkom.

Voor de mensen die minder goed op de hoogte zijn: in dit oude schoolgebouw is op 15 mei 1940 na het bombardement op Rotterdam de capitulatie van Nederland door generaal Winkelman getekend. Een historische plek dus, met een grote educatieve waarde.

Wat is er wel aan de hand?

Wij beginnen aardig op leeftijd te geraken en zijn daarom op zoek gegaan naar een opvolger. Het museum kan immers langer bestaan dan wij persoonlijk. Kopers, die het museum in zijn huidige vorm willen voortzetten, zijn er voldoende. Helaas ligt de gemeente Ridderkerk dwars.

Hoewel de burgemeester meerdere malen heeft gezegd dat het blijven herdenken van de Tweede Wereldoorlog (en de oorlogen daarna) van groot belang is, zijn er wethouders die vinden dat het museum gesloten moet worden. De gemeente heeft contractueel gezien het eerste recht van terugkoop van het pand waarin het museum is gevestigd. De betreffende wethouders vinden dat het gebouw veegschoon, dus zonder inhoud, opgeleverd moet worden. De (educatieve) waarde van deze historische plek zal daarmee verloren gaan. De zaak is nu onder de rechter.

Voor alle duidelijkheid: het museum kan financieel op haar eigen benen staan. In de tweeëntwintig jaar dat dit museum bestaat is er nooit ook maar om één cent subsidie gevraagd!


De krijgsmacht op bezoek

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is schildje-occ-2-768x1024.jpg

Op 28 oktober 2021 werden wij verblijdt met een bezoek van een aantal operationele commandanten van onze Nederlandse krijgsmacht. Onze krijgsmacht doet heel veel om de operationele kwaliteit te behouden en waar nodig te verbeteren. In dat kader was het interessant om de locatie te bezoeken, waar het Nederlandse leger op 15 mei 1940 moest capituleren voor de Duitse overmacht. De vraag: wat ging er fout en kunnen we daar iets van leren. Dat komt daarbij vanzelfsprekend aan de orde bij onze hedendaagse krijgsmacht. Het is ook opvallend symbolisch dat het zich manifesteert binnen de muren van een schoolgebouw, waar leren toch de doelstelling is.

Het is ook opvallend hoe de tekst op het monument, boekdelen spreekt. Deze tekst luidt: “ EEN VOLK DAT ZIJN VERDEDIGING VERWAARLOOST ZET ZIJN VRIJHEID OP HET SPEL”. Deze tekst is gemaakt door Dr. L. de JONG de bekende schrijver van het standaardwerk over de bezetting.

Ter lering was ook de aanwezigheid van Generaal B.D. Mart de Kruif, toen hij sprak over zijn ervaring als bevelhebber van de internationale troepenmacht in Afghanistan. Het boek van zijn hand, genaamd: “ZAND HAPPEN”, werd bij deze gelegenheid aan ons overhandigd, met zijn handtekening, we vonden het een grote eer!

De krijgsmacht heeft met ons afgesproken vaker op bezoek te komen, wij vinden het heel erg mooi, ze zijn van harte welkom.


De klassen zijn weer welkom

De eerste schoolklassen hebben de weg weer weten te vinden naar de museumschool. Er zijn verschillende programma’s.

Programma 1: over de 2e Wereldoorlog: met uitleg in het capitulatielokaal en in het planetarium de film “Het bombardement van Rotterdam.

Uitleg in het observatorium

Programma 2: Sterren en planeten: uitleg in het observatorium met de Zeiss sterrenkijker. En film met uitleg toegespitst op de zon, sterren en de ruimte.

Uitleg over het zwarte gat

We zijn weer open

Generaal Winkelman heet u allen welkom

Eindelijk mogen we weer gasten ontvangen. De eerste gasten en klassen hebben ons weer weten te vinden. Heerlijk om iedereen uitleg te mogen geven en alle bijzondere onderdelen en films te laten zien. In de tijdmachine experience is nu ook de laatste reis met de AVRO Lancaster te beleven. Reserveren is weer mogelijk. Via Facebook en Insta kunt u ons volgen .Graag tot ziens.


Herdenking 2021

De herdenking op  15 mei 2021 heeft dit jaar, i.v.m. alle Covid-19 maatregelen, een sober karakter gehad. Het Museumschool team heeft  met een korte herdenking een krans gelegd bij het oorlogsmonument om zo toch stil te staan bij dit bijzondere moment waarbij Nederland in dit gebouw moest capituleren.


Covid-19 Contactvrij label

De Museumschool en het Schoolmeestershuis zijn beiden voorzien van maatregelen om Covid-19 tegen te gaan. En hebben een Contactvrij label. Wij houden op allerlei manieren rekening met de RIVM maatregelen zodat u gerust bij ons op bezoek kunt komen. U bent van harte welkom.


Een paal met een verhaal

Het was in de tijd van de Romeinen al bekend dat een infrastructuur met wegen belangrijk zijn voor de ontwikkeling van een land. Toch heeft het in Nederland lang geduurd voordat er sprake was van wegenbouw op wat grotere schaal. In de Franse tijd, toen Napoleon ons land had ingelijfd, met zijn broer als onze eerste koning, kwam het systeem van “ Rijksstraatwegen “ tot stand, aanvankelijk gefinancierd door de Franse staatskas. Na het vertrek van de Fransen, ging de ontwikkeling geleidelijk door, er zijn nog op heel veel plaatsen in Nederland staten met de naam: “Rijksstraatweg”. Ook in Rijsoord waar ons museum staat is de weg nog steeds een “Rijksstraatweg”.

In de tweede helft van de Negentiende eeuw werd het noodzakelijk om ook iets te doen aan bewegwijzering. Er werd onder andere een systeem van kilometer- en hectometerpaaltjes opgetuigd. Gieterij “ De prins van Oranje” in Den Haag maakte gietijzeren paaltjes die zo werden opgesteld dat de afstand tot provincie hoofdstad Den Haag, elke honderd meter kon worden afgelezen.

Op 15 mei 1940 kwam de Buick van Generaal Winkelman precies ter hoogte van Hectometerpaaltje 36,2 aan de Rijksstraatweg tot stilstand. Hij werd opgewacht door de Duitse Generaal Von Kuchler, waarmee hij in de lagere school, gelegen achter hectometer paaltje 36,2, over de capitulatie ging onderhandelen.

Niet in Den Haag, zoals je zou verwachten, maar op 36,2 kilometer afstand van onze regeringszetel, werd onze soevereiniteit gedwongen overgedragen. De Duitse Generaals vervolgden hun weg in strijdtoneel Europa, Generaal Winkelman en zijn staf werden krijgsgevangen tot 1945, het hectometer paaltje verdween spoorloos.

Tijdens graafwerkzaamheden in de huidige museumtuin, in januari 2020, kwam het paaltje weer tevoorschijn, het staat nu weer op dezelfde plek waar het 130 jaar geleden werd geplaatst. Het is een paal met een bewogen verhaal.

Generaal Winkelman stapt uit zijn Buick voor het schoolmeestershuis.

HM paaltje 36-2 weer in ere hersteld.